Takılarınızın üstünde gördüğünüz küçük işaretlerin, yazan rakamların ne anlama geldiğini merak ettiniz mi? Bilekliğinizin klipsinde, yüzüklerin iç halkasında karşımıza çıkan minik harf ve sayılar, ilk bakışta gözden kaçan pürüzler zannedilebilir. Oysa altın damgaları, elinizdeki takının kimliğidir. Saflığını, uluslararası değerini kanıtlar. Altın işaretlerini doğru okumayı bilen kullanıcılar çok daha doğru seçim yapabilir, takısının kıymetinden emin olur. Kuyumcuların, mücevher tasarımcılarının çok iyi bildiği bu dilin şifrelerini beraber çözelim.
Mücevherinizin genellikle hemen görülmeyen bölümlerinde bazı sayı ve harfler saklanır. Altın damgaları, takının üreticisini, menşeini gösterir. Altın işaretleri de yatırımınızın değerini onaylar. Saflık derecesi (ayar ve milyem) simgeleridir.
Altın takılardaki damgaları okumak için aydınlık bir alana geçin. Küçük işaretleri loş ışıkta okumak zor olabilir.
Eğer bu işaretler bugüne dek gözünüze çarpmamışsa onları nerede bulacağınızı merak edebilirsiniz. Yüzük ve bileziklerin iç kısmında, kolye ve bilekliklerin klipslerinde, toka halkalarında, küpelerde arka kısımda bu izlere rastlayabilirsiniz.
Yazıyı bulduğunuzda onu ışığa tutarak dokulu görünümdeki sayı ve harfleri seçmeye çalışın.
Ulaştığınız sayıyı not alın.
Eğer damga bulanık veya okunaksızsa sayıdan emin olamayabilirsiniz. Kullanıma bağlı olarak çok eski takılarda okunaklığın bozulması söz konusu olabilir. Saflıktan emin olmak için bir kuyumcuya kontrol ettirebilirsiniz. XRF (X-ışını floresans) analizi ile yazılar kolaylıkla tespit edilebilir. Öte yandan sahte altın takılarda da okunaklı olmayan damgalar kullanılabilir. Bu nedenle altınlarınızı, takılarınızı her zaman güvenilir bir satıcıdan almalısınız. Alırken altın damgasını kontrol etmeyi unutmamalısınız.
En yaygın kullanılan altın damgaları, 999, 916, 750 ve 585’tir. Ayrıca 333 altın işaretini de zaman zaman takılarınızın üzerinde görebilirsiniz. Altının ayarını gösteren bu işaretler hangi ayara karşılık gelir?
999 Damgası: 24 Ayar altın (%99,9 saflık - Yatırımlık)
916 Damgası: 22 Ayar altın (%91,6 saflık - Geleneksel Takı)
750 Damgası: 18 Ayar altın (%75,0 saflık - Pırlanta/Mücevher)
585 Damgası: 14 Ayar altın (%58,5 saflık - Günlük kullanım)
333 Damgası: 8 Ayar altın (%33,3 saflık - Ekonomik tasarımlar)
Bu değerlerin yanı sıra piyasada altın işareti olarak üzerinde 995 yazan takılar da bulabilirsiniz. 995 yazanlar da 24 ayar altındır. Genellikle 24 ayar 999 saflıkta olur. Bu en yüksek değerdir. Diğer bir deyişle, altının %99,9 saf olduğunu ifade eder. Ancak üreticiye ve standartlarına bağlı olarak %99,5 saflıkta altın da bulabilirsiniz.
Peki bu bilgiler ne işe yarar?
22K, yatırımlık yumuşak altını simgeler.
14K, günlük kullanım için ideal dayanıklı takılarda kullanılır.
8K, uygun bütçeli dayanıklı tasarımlardır.
%100 saf altın yumuşaktır ve takı için form tutmaz.
Milyem binde birlik saflık oranını verir. Kuyumcularda ayar kelimesini sıklıkla duyabilirsiniz, oysa mücevher sektöründe uzmanlar milyem kelimesini kullanır. Milyem damgaları, ayar sisteminin daha hassas, teknik karşılığıdır. Uluslararası bir standarttır. Bu nedenle, yatırım altını ve takılar için alım satımda asıl referans değeridir. “Altında Ayar ve Milyem Kavramları Ne Anlama Geliyor?” başlıklı yazımızdan detaylı bilgi alabilirsiniz.
Peki ayar ve milyem değerleri arasında nasıl geçiş yapılır? (Ayar/24)x1000=milyem değeridir. Örneğin 24 ayar bir altın için (24/24)x1000=999,9 değerini elde ederiz. Bu milyem değeridir.
Altın damgasında bu değeri 999 olarak görürüz. 22 ayarın milyem değeri 916,7, altın işareti 916’dır.
21 ayar için 875,0 değeri ve 875 milyem damgası kullanılır.
18 ayar, 750 milyem değeri ve 750 altın damgası ile karşımıza çıkar.
14 ayar 583,3 ve yuvarlak hesap ile 585 altın damgası ile karşılık bulur.
8 ayar için 333,3 değerine ulaşırız ve 333 altın işareti kullanılır.
Daha kestirme bir hesapla altın işareti olarak gördüğünüz üç haneli rakamlar size karışımın binde kaç saf altın içerdiğini söyler. Örneğin altın damgasında 875 yazarsa bu %87,5 saf altın içeriği anlamına gelir. Kalan %12,5’luk kısım dayanıklılık ve renk için farklı metaller içerir.
Ülkemizde altın takılar üzerinde marka veya kuyumcu sembolü bulunması zorunlu değildir. Sadece milyem damgası zorunludur. Bu nedenle aldığınız pırlanta beyaz altın kolye modelleri üzerinde üreticiye dair altın işaretini bulamazsanız endişe etmeyin. Ancak zaman zaman markalar kendi ürünlerini üreticiye ait altın damgası ile işaretleyebilir. Yurt dışından gelen takılarda, ürünlerin hangi ülkeden geldiğini gösteren ibarelerin bulunması ise gereklidir.
Üretici damgası sizin için bir güven işareti olabilir ancak pırlanta sertifikası olan ürünler de güven verebilir. “Pırlanta Sertifikaları: GIA ve HRD Sertifikası Neden Önemlidir?” başlıklı yazımızdan detaylı bilgi alabilirsiniz.
Altın damgaları bize takının ne kadar saf altın içerdiğini ilan eder. Bu bilgi takının dayanıklılığı, günlük kullanıma uygun olup olmaması, yatırım değeri konusunda bize bilgi verir. Damga kontrolü aslında sorumluluk beyan eder. Takının tamiri, bakımı, orijinalliği konusunda muhatap işaretidir.
Takı alırken üzerinde milyem değerine dair altın damgaları olduğundan emin olun. Bu değer zorunludur. Yurt dışından gelen ürünlerde, kısmi zorunluluk olan altın işaretlerini arayabilirsiniz. Üreticiye dair damga bulunmasını tercih edebilirsiniz ancak şart değildir. Bunun yerine takıların sertifikasıyla da ürüne dair bir kimlik kartına sahip olabilirsiniz.
Altın alışverişi yaparken fatura üzerinde yazan ayar, gram, atölye bilgilerini dikkatle inceleyin. Bu bilgilerin ürünün üzerindeki altın damgaları ile uyumlu olması gerekir. Eğer bir yanlışlık varsa düzeltilmesini isteyebilirsiniz. Ayar damgasının okunaksız olması ve fatura bilgilerinin eşleşmemesi gibi sorunlar yaşayabilirsiniz.
Altın alırken sorun yaşamamak adına şunlara bakmalısınız:
Güvenilir satıcı: Her zaman Pare Pırlanta gibi sektör tecrübesi olan köklü firmaları tercih edin. 30 yılı aşkın Kapalıçarşı tecrübesi ile sizlere mücevher sunan Pare Pırlanta’nın her ürününde altın damgası yer alır.
Fiziksel test: Altın damgası okunaklı mı, kontrol edin. Aşırı parlak veya yapay görünümden, çok hafif takılardan ve mıknatısa yaklaştırdığınızda yapışan metallerden uzak durun.
Sertifika ve fatura kontrolü: Ürünün sertifikasındaki bilgilerin ve faturanın ürün üzerindeki altın işaretleri ile uyumlu olduğundan emin olun.
Damgalar, takının saflığının, satıcı dürüstlüğünün nişanesidir. Siz de takı alırken bu izleri takip edebilirsiniz. Yılların getirdiği tecrübeyle tasarladığımız, her biri uluslararası standartlarda damgalanmış, sertifikalı takı koleksiyonlarımızı hemen inceleyin.
Hayır, her zaman değil. Uzun yıllar kullanmak da altın damgasının silinmesine neden olabilir. Kesin teyit için kuyumcunuza danışın.
Milyem damgaları evrenseldir. Yurt dışından aldığınız bir takıda 750 yazması, Türkiye’de de 18 ayardan işlem görmesi anlamına gelir. Üretici kodları ülkeden ülkeye değişir ancak bu altının değerini etkilemez.
Hayır, altın rose pırlanta takı modelleri üstünde de aynı altın damgaları kullanılır. Çoğu kişi altının rengine göre damgasının değişeceğini düşünür ancak saflık değerleri evrenseldir. 14 ayar sarı, rose veya beyaz altın takılar bulabilirsiniz. Hepsinde 585 değeri yazar. Ancak şöyle bir istisna vardır. Renkli altın elde etmek için alaşım gerektiği için beyaz ve rose gibi renkli altınlar genelde 14 veya 18 ayar olarak üretilir.
Kullanıma bağlı olarak silinmiş olabilir veya sahte olabilir. Ayar testi için kuyumculardan destek alabilirsiniz.
Çoğunlukla altın işareti bulunur. Ancak kullanıma bağlı olarak bu damgalar zamanla aşınabilir.
Altın damgalarını da taklit etmeye çalışanlar bulunabilir. Ancak genellikle okunaksızlık sorunu olan bulanık damgalar yaparlar. Yine de her damgalı altına güvenmemeli, her zaman güvenilir satıcılardan altın alışverişi yapmalısınız.
GF (Gold Filled - Altın Dolgulu): Ana maden üzerine yüksek ısı ve basınçla altın katman sıvanmıştır. Ürün ağırlığının en az %5'i oranında altın bulundurur. Altın dolgu işlemi, normal kaplamalara göre çok daha kalın ve uzun ömürlüdür. Kararmaz veya soyulmaz.
GP (Gold Plated - Altın Kaplama): Bakır, pirinç veya gümüş gibi ana maden üzerine çok ince bir altın kaplanmıştır. Altın oranı çok düşüktür ve zamanla aşınabilir. Oldukça hassastır.
HGE (Heavy Gold Electroplate - Ağır Altın Elektrokaplama): Standart GP damgasına göre daha kalın bir kaplamayı gösterir. Sürtünmeye bağlı rengi açılabilir. Dolgulu ürünler (GF) kadar değerli değildir.
925 gümüşü, 950 platini simgeler.
